Trener BiznesuSyntetycznie o synektyce

Syntetycznie o synektyce


Dodano 17 kwiecień 2013

Autor:

Portret użytkownika Wojciech Podsiadły
Wojciech Podsiadły

Synektyka jest jedną z metod twórczego rozwiązywania problemów. Daje bardzo ciekawe rezultaty i niespodziewane rozwiązania. Szczególnie użyteczna jest jednak dla trenerów. Z jednej strony mogą ją wykorzystać jako źródło niecodziennych pomysłów dla siebie samych, z drugiej - jako ćwiczenie rozwijające kreatywność.

Bycie twórczym to wiązka kilku umiejętności. Składają się na nie:

  • abstrahowanie,
  • dokonywanie skojarzeń,
  • rozumowanie dedukcyjne,
  • rozumowanie indukcyjne,
  • myślenie metaforyczne,
  • dokonywanie transformacji.

Jeśli przyjmiemy taką „wyliczankową" definicję, okaże się synektyka powinna być sztandarową metodą działania ludzi kreatywnych. Dlaczego? Jej istotą jest tworzenie analogii - przez Nęckę1 traktowane właściwie jako synonim rozumowania indukcyjnego. Do tego wymaga ona często odnajdowania bardzo odległych skojarzeń, używania metafor oraz odzierania rozwiązań z oczywistych kontekstów. Na czym dokładnie polega? Zgrabnie opisał to Gordon - badacz najsilniej identyfikowany z synektyką. Według niego, najważniejsze fazy techniki to „oswajanie tego, co dziwne i nieznane" oraz „udziwnianie tego, co oswojone".

 

Oswajanie nieznanego

Tak jak w większości metod twórczego rozwiązywania problemów, tak i tu pierwszym krokiem jest analiza zagadnienia i sformułowanie problemu w sposób uwzględniający wszystkie najważniejsze aspekty. Pomocna może tu być dyskusja z członkami grupy i różne techniki redefinicji problemu.

W drugiej kolejności wymienia się i odrzuca oczywiste, nasuwające się od początku rozwiązania oraz  ostatecznie doprecyzowuje się pytanie i cel, z którym będziemy pracować na późniejszych etapach. Kiedy już dobrze wiemy, nad czym się zastanawiać, rozpoczynamy twórczą, szaloną część:

 

Udziwnianie zwyczajnego

Ten etap pracy nazywany bywa „umysłową wycieczką". Jego celem jest wygenerowanie dla zadania nietypowych kontekstów, pozwalających odbiec od banalnych, odrzuconych w poprzedniej fazie rozwiązań. W tym trudnym zadaniu w sukurs uczestnikom przychodzi kilka rodzajów analogii - niecodziennych sposobów percepcji i interpretacji zadania.

Jednym z nich jest analogia personalna.  W jej ramach rolą uczestników jest  zidentyfikowanie się z problemem. Mają się w niego wczuć, wyobrazić sobie jaką jest osobą, jakie ma cechy i co go trapi.

Kolejnym sposobem spojrzenia na problem jest analogia prosta. Polega ona na odnalezieniu w bezpośrednim otoczeniu fizycznym, znanych modelach czy innych dziedzinach wiedzy zjawiska podobnego w określonych aspektach do zadania wyjściowego.

Jeszcze inny punkt widzenia na problem pozwoli uzyskać zastosowanie analogii symbolicznej. Zastępujemy w niej standardowy opis zadania powiedzeniem, porzekadłem, metaforą czy mityczną figurą.

Wszystkie analogie można ze sobą dowolnie łączyć. W gruncie rzeczy nieważna jest kolejność ich wyszukiwania. Kluczowe jest stworzenie ciekawej, nośnej i inspirującej metafory, dzięki której przestaniemy świadomie myśleć o wyjściowym problemie. Kiedy już ją wymyślimy, na jej bazie układamy zadanie zastępcze. Nieważne, czy będzie to problem odzyskania laleczki przez smutnego klauna arlekina, kwestia naprawienia mrugającej jarzeniówki czy rozważania nad tym, jak baba powinna siać mak. Ważne, by wygenerować jak najwięcej sposobów rozwiązania tego dylematu.

 

Łączenie różnych elementów

Termin „synektyka" wywodzi się od greckich słów syn -powiązać oraz ecticos - różne elementy. Na tym też polega jej finał. Rozwiązania wygenerowane na zakończenie fazy udziwniania dopasowujemy „na siłę" do problemu sformułowanego w fazie oswajania. Jeśli więc wyjściowo szukaliśmy odpowiedzi na pytanie jak skutecznie mierzyć efektywność szkoleń, a zadaniem zastępczym była kwestia siania maku, przyjdzie nam dopasowywać powstałe dzięki analogii symbolicznej odpowiedzi o kombajnach, trójpolówce i pomocy dziada do pierwotnego zagadnienia. Nieszablonowe rozwiązania i świetna zabawa gwarantowane.

 

Interesujące efekty to nie wszystko. Istotny jest również sposób, w jaki uczestnicy je osiągają. Osoby używające synektyki tworzą odległe skojarzenia, metaforyzują i wyszukują analogie z zaangażowaniem dużo większym, niż miałoby to miejsce w oderwanych od siebie ćwiczeniach rozwijających kreatywność. Metoda wydaje się więc nie tylko ciekawym sposobem generowania pomysłów, ale również świetną techniką stymulowania umiejętności twórczych.

 


Nęcka E. i inni Trening twórczości GWP, Gdańsk 2005

Limont W. Synektyka a zdolności twórcze Wydawnictwo UMK, Toruń 2004

 

 

W segregatorze

Spodobał Ci się ten artykuł ? Przeczytaj także...

Poinformuj znajomego

Trener BIZNESU jest udostępniony w trybie do odczytu. Zablokowano możliwość dodawania i edycji treści z powodu aktualizacji.